Najnovije vesti
Početna » Poljoprivreda » Stočarstvo » Zasnivanje i korišćenje sejanih travnjaka za ispašu

Zasnivanje i korišćenje sejanih travnjaka za ispašu

Želja da u smesi bude što više leguminoza, zbog njihovog kvaliteta i azotofiksacije, je značajno ograničena ekološkim uslovima gde su sejani travnjaci najzastupljeniji – u brdsko-planinskom području. U našim uslovima se uglavnom koriste lucerka, crvena detelina i žuti zvezdan.

Zasnivanje sejanih travnjaka imalo je najveći značaj za brdsko- planinska područja, posebno na nagibima i lakšim zemljištima, čime su odigrali odlučujuću ulogu u zaštiti zemljišta od erozije. U nizijskom području sejani travnjaci zauzimaju granične tipove zemljišta kao što su pseudoglej, slatine, gajnjače i smonice ili terene s visokom razinom podzemnih voda. Sejani travnjaci, pored čistih useva leguminoza, mogu osigurati nakvalitetniju kabastu stočnu hranu. Kvalitet biljne mase sa sejanih travnjaka ovisi od više faktora: sastava vrsta, posebno od udela leguminoznih biljaka u biomasi, faze razvića biljaka, đubrenje, način konzerviranja i iskorištavanja itd.

U godini zasnivanja pašnjaka, količina azota treba iznositi 30-50 kilograma po hektaru, a u narednim, ovisno od botaničkog sastava, 40-80-100 kilograma po hektaru.

Uzgoj trava i leguminoza u smesi dobija se veća reprodukcija biljne mase u odnosu na pojedinačne vrste i leguminoza i trava. To je posledica boljeg iskorištenja viška stvorenog u procesu azotofiksacije i boljeg iskorištavanja sunčeve energije usled ravnomernijeg vertikalnog rasporeda biljaka. Računa se da učestvovanje leguminoznih komponenate oko 30% pokrovne vrednosti može zameniti 120-150% kilograma azota.

žuti zvezdan svetlost
Žuti zvezdan

Zasnivanje i korišćenje sejanih travnjaka

Prednosti letnje-jesenje sadnje

Pre setve travno-leguminoznih smesa zemljište je potrebno očistiti od korovskih vrsta, najbolje primenom totalnog herbicida. Za setvu je neophodno izvršiti dobru i pravodobnu pripremu zemljišta.

Osnovna obrada (oranje) zemljišta treba biti i obavezno u jesen. Ukoliko se ona obavi kvalitetno i na vreme, predsetvena priprema se može obaviti u proleće samo upotrebom setvospremača, dok je u inače neophodno tanjiranje. Zemljište treba biti što sitnije, s obzirom da se radi o sitnozrnim vrstama. Nakon sleganja zemljišta setva se obavlja žitnim sejačicama i posle obavezno valjanje.

Kod nas se u praksi koristi proletnji rok setve, a to je kalendarski krajem marta i početkom aprila za nizijska područja i nešto kasnije u brdskim i brdsko-planinskim područjima. Manje se praktikuje jesenji rok koji pada krajem avgusta i početkom septembra. Kada postoje povoljni uslovi, a to znači dovoljno vlage ili mogućnosti za navodnjavanje, treba što više koristiti letnje-jesenju setvu koja ima više prednosti u odnosu na proletnu – racionalnija je, jer zemljište ne stoji slobodno i smanjuje se mogućnost zakorovljavanja. Brojnost korovskih vrsta je smanjen i biljke se bolje ukorenjavaju tako da se bolje ostvaruje željeni sklop biljaka. Takođe, u narednoj godini je normalna eksploatacija, dok se kod proletne setve gubi prvi otkos koji čini 40-70% u strukturi prinosa zavisno od nadmorske visine. Travnjaci se najčešće zasnivaju izvan plodoreda, na siromašnim, kiselim, plićim zemljištima. Otuda se bez đubrenja na njima ne može organizivati proizvodnja stočne hrane.

Samo kada dolaze posle krompira, zbog njegovog najčešće obilnog đubrenja, norma hraniva može bitno da se redukuje ili čak izostavi, ali samo u godini zasnivanja. Azot kao odlučujuće hranivo u proizvodnji vegetativne mase u prvoj etapi treba oprezno dozirati, kako bi se stimulisao razvoj travnih komponenti u meri koja neće uticati na potiskivanje leguminoza. Tek značajnijim smanjenjem ili nestajanjem leguminozne komponente odnos azota prema fosforu i kalijumu može biti kao kod prirodnih travnjaka; znači, 2 – 3:1 za razliku od prirodnih, za sejane travnjake ukupno količine potrebnih hraniva su veće, jer su i proizvodni kapaciteti sejanih travnjaka veći.

Praktično, u godini zasnivanja pašnjaka, količina azota treba iznositi 30-50 kilograma po hektaru, a u narednim, ovisno od botaničkog sastava, 40-80-100 kilograma po hektaru. Biološka raznolikost vrsta iz familije Fabaceae i Poaceae koja ulazi u sastav smesa omogućuju veliki broj kombinacija po različitim osobinama i namenama. Pri tome su dužina života i vretikalna (nadzemna i podzemna) distribucija vegetativne mase od najvećeg značaja.

Ključno pitanje u određivanju kompozicija svake smese namenjene proizvodnji stočne hrane je izbor i odnos leguminoznih vrsta prema travama. U našim uslovima se uglavnom koriste lucerka, crvena detelina i žuti zvezdan, jer za belu detelinu nije bilo odgovarajućih tipova, a esparzeta nije našla odgovarajuće mesto u praksi. Najveće ograničenje za veći dio lucerke u smesama i njeno duže održavanje su kisela zemljišta, a za crvenu detelinu kratak život, žuti zvezdan kompetativni sposobnost. Zato je najčešći slučaj da se posle prve, a naročito posle druge godine korištenja, leguminozno-travne smese postaju samo travne. Udeo leguminoza u smesi treba biti 20-30% pokrovne vrednosti.

Kod trava postoji veliki izbor vrsta, a u svetu i veliki broj sorti. To omogućuje da se prave smese s precizno zadanim karakteristikama po dužini korištenja, nameni, kvaliteti, intezitetu proizvodnje, frekvenciji korištenja (talijanski i engleski ljulj).

  • za prifarmske, intenzivne sisteme može se preporučiti uključivanje u smese kvalitetnih vrsta sa kraćim vekom korištenja (talijanski i engleski ljulj),
  • za terene s visokim nivoom podzemnih voda visoki vijuk,
  • za suva i peskovita zemljišta Bezos vlasen,
  • za lakša zemljišta u brdskom području francuski ljulj,
  • za dublja i plodnija Ježevica i livadski vijuk, a
  • planinsko područje mačji rep.

Ovo bi bile vodeće travne komponente u smesi, a ostale vrste, među njima i niske (crveni vijuk, rosulje, livadarka), kao pratilice za bolju popunu prostora.

Olivera Gavrilović, dipl.ing

Pročitaj i ...

sir vino proizvodnja plasman

Kombinacija sir i vino – kako napraviti “pijani” sir i brend?

"Pijani" sir - novost koja može da Vam obezbedi dobar prihod i uživanje da stvarate nešto novo u Srbiji.