Čačanska rodna je najzastupljenija u rodnim zasadima

Čačanska rodna – Od sorti šljive koje su stvorene u Institutu za voćarstvo u Čačku, ova sorta je najzastupljenija u rodnim zasadima. Smanjenje površina i krčenje zasada požegače uticalo je na masovnije širenje ove sorte, koja se po svim svojim karakteristikama nametala kao njena naslednica. Čačanska rodna je sorta koja zahteva intenzivnu agrotehniku. Nažalost, nastavak sa tradicionalnom proizvodnjom šljive tj. ekstenzivna proizvodnja kakva je bila sa požegačom, ovoj sorti nije omogućila da ispolji sav svoj potencijal.

Nastala ukrštanjem stenleja i požegače (priznata za novu sortu 1975. godine, a zaštićena 1991. godine), nasledila je i pozitivne i negativne osobine ovih sorti. Plod je krupniji od požegače a sitniji od stenleja (25-30 grama), jajast, tamno plave pokožice sa izraženim pepeljkom. Meso ploda je žuto, čvrsto, sočno, aromatično. Koštica je sitna. Cepača je.

Najveća mana sorte Čačanska rodna je osetljivost prema šarki. Na listu se uočava karakteristično šarenilo, ali za razliku od požegače plodovi se ne deformišu. Posebnu pažnju treba posvetiti merama nege zaraženih zasada. Redovnim đubrenjem u optimalnim rokovima, suzbijanjem korova kao i redovnom zaštitom od prouzrokovača bolesti (osetljiva je na plamenjaču i rđu šljive) utičemo na manji procenat prevremeno otpalih plodova. Zasade podizati samo sa proverenim i zdrastveno ispravnim sadnicama. Dosta je otpornija od stenleja prema moniliji.

Jedna je od najrodnijih sorti šljive. Mora se redovno rezati a sama rezidba ove sorte je dosta zahtevna. Rađa na mešovitim rodnim grančicama i kratkom rodnom drvetu. Pregledom broja rodnih pupoljaka na mešovitim grančicama biramo jačinu rezidbe. Jačinom rezidbe utičemo na krupnoću (35-40 grama) i bolju obojenost plodova. Kada prerodi, plodovi su sitniji i slabo obojeni (crvenkasto-plavi) a veliki je rizik da dođe do očenjivanja i lomljenja grana pod teretom roda.

Sazreva u trećoj dekadi avgusta. Samooplodna je sorta.

Čačanska rodna je sorta kombinovanih osobina. Plod se koristi u svežem stanju, sušenje, rakiju i druge vidove prerade. Iako po organoleptičkim osobinama suve šljive nadmašuje stenlej, zbog veće krupnoće i boje šljive stenlej je traženiji i još uvek vodeća sorta za sušenje. Procenat podignutih zasada čačanske rodne u Kolubarskom okrugu poslednjih godina je u padu. Dobra cena ranih sorata šljive, dominacija stenleja za sušenje, uz osetljivost prema virusu šarke uticala je na smanjen interes proizvođača za čačanskom rodnom.

Kako orezati sortu Čačanska rodna?

Rezidba je obavezna mera i mora se izvoditi svake godine ukoliko želimo da imamo redovnu rodnost i kvalitetne plodove. Utvrđivanjem rodnog potencijala tj. broja formiranih cvetnih pupoljaka utičemo na jačinu rezidbe. Mešovite rodne grančice kod ove sorte slične su mešovitim grančicama kod breskve, na grančici u grupama po dva ili tri se nalaze lisni i cvetni pupoljci. Ovaj jednogodišnji prirast je važan nosilac rodnosti kod ove sorte a pored mešovitih rodnih grančica pažnju treba posvetiti i kratkim rodnim grančicama tj. spiralno raspoređenim cvetnim pupoljcima na majskim buketićima i njihovom broju.

Rezidbom počinjemo sa zemlje i prvo uklanjamo polomljene i suve grane, vodopije, prirast koji raste u unutrašnjost krune, grane koje se ukrštaju. Rezove praviti do osnove izbegavajući ostavljanje patrljaka, deblje grane seći voćarskim testericama a ostale malim ručnim makazama, izbegavati velike makaze (osim patrljaka koje ostavljaju, sa njima ne može precizno da se izvede rez iznad pupoljka kada se skraćuju grančice a često povlače i koru pa dolazi do guljenja kore ispod debljih grana).

Jednogodišnji prirast se najčešće prevodi na nižu grančicu koja ima povoljan položaj i ona se prekraćuje za četvrtinu, trećinu ili polovinu svoje dužine u zavisnosti od jačine rezidbe. Ova grančica reže se na pupoljak koji je okrenut prema polju i taj vršni pupoljak mora biti po položaju viši od vršnog pupoljka niže grančice koju ostavljamo jer ona predstavlja produžnicu skeletne grane. Prirast ispod nje takođe skratiti na pupoljak koji je okrenut u onu stranu gde želimo da raste novi mladar.

Kad završimo sa rezidbom nižih grana, pomoću merdevina ili platformi režemo više spratove a princip je isti, prevođenje na nižu grančicu ako je na dvogodišnjem drvetu veći broj jednogodišnjih grančica, njihovo skraćivanje na spoljni pupoljak vodeći računa o položaju grančica – viša po položaju mora to i ostati posle skraćivanja. Rezidbom utičemo da ne dođe do preteranog izduživanja grana i prenošenja rodnosti na periferiju krune. Ukoliko uočimo ogoljavanje na pojedinim delovima krune za popunjavanje tog prostora mugu se ostaviti i vodopije ali je poželjno da se tokom vegetacije izvrši njihovo povijanje.

Stare i izdužene grane mogu se rigoroznijim rezovima prevesti na niže grane koje imaju povoljan položaj, rodni i vegetativni potencijal. Pravilnom rezidbom održava se formirani uzgojni oblik. Poboljšana piramidalna kruna je najpogodnija za ovu sortu, to je oblik sa centralnom vođicom na kojoj su spiralno raspoređene skeletne grane. Vođica se rezidbom prevodi na vršnu skeletnu granu kod poboljšane piramidalne krune ili na niži jednogodišnji prirast kod piramidalne. Posebno je važno tokom formiranja uzgojnog oblika da ugao koji zahvata produžnica i buduća skeletna grana bude od 45-60 stepeni kako bi veza između njih bila jača i da ne dođe do očenjivanja grana.

Dipl.ing. Đorđe Sovilj