Transpiracija vode u toku vegetacije biljaka

Transpiracija vode – Količina transpirisane vode u toku vegetacionog ciklusa biljaka karakteriše “relativnom potrošnjom”, odnosno količinom vode potrebne za proizvodnju 1kg suve materije. U ovom slučaju radi se o znatnom većim količinama od onih koji se nalaze u biljkama u momentu berbe ili žetve.

Koeficijent transpiracije se izračunava između potrošnje transpiracijom i proizvedene suve materije.

Primenu koeficijenata transpiracije u obračunima za navodnjavanje ograničava njihova, kako vremenska, tako prostorna promena, te navedene vrednosti mogu da posluže kao reper.

Ako bi se pošlo od toga da za proizvodnju 1kg suve materije utroši 400 lit vode za proizvodnju, na primer 10 tona/ha suve materije plodova jabuke, globalna potrošnja vode na transpiraciju iznosi:

 Tr= 10.000 kg/ha x 400 lit/kg = 4.000.000. lit/ha = 4.000 m3/ha = 400 mm/m2

Ovim količinama se treba dodati i količina vode koja u toku vegetacije ispari sa površine zemljišta i utroši na transpiraciju (korovske biljke). I ove količine, ne samo da su teške merljive, nego su i vrlo promenjljive.

Transpiracija vode   

 Faktori od kojih zavisi isparavanje vode iz zemljišta grupišu se u četiri kategorije:

• Klimatski faktori:
  temperatura (zemljišta i prizemni sloj vazduha),
  solarna radijacija,
  relativna vlažnost vazduha,
  vetar;

• Pedološki faktori:
  mehanički sastav zemljišta,
  sadržaj organske materije i
  boja zemljišta;

• Hidro – pedološki faktori:
  retencioni kapacitet zemljišta,
  kapilaritet,
  dubina podzemne vode;

• Agro – fitološki faktori:
  biljna vrsta,
  zakorovljenost zemljišta,
  tehnike gajenja i
  primenjena agrotehnika;

Istraživanja pokazuju da između transpiracije biljaka i evaporacije vode iz zemljišta ne postoji uska veza i da je odnos transpiracije i evaporacije u vrlo širokom rasponu od 20-50%. U umerenoj klimatskoj zoni kod većine biljnih vrsta najčešće iznosi 25-60% od ukupne potrošnje vode.

Igor Ristić, dipl. ing. polj.

Izvor: PSSS Leskovac