Plamenjača luka je teška bolest biljaka

Plamenjača luka se iz godine u godinu najčešće prenosi zaraženim lukovicama dok se semenom ne prenosi. Infekcija nastupa na temperaturama od 4-25°C dok je najpovoljnija 12°C, s time da relativna vlaga vazduha 6 sati mora biti iznad 80% a nakon čega barem 11 sati 95%. Uzročnik bolesti može prezimiti na luku iz jesenske sadnje, pa rano u proleće započinje razmnožavanje gljive. Simptomi se očitavaju na lišću koje je svetlije boje od zdravog, prelama se, te visi prema tlu te postupno odumiru. Listovi su također presvučeni sivkasto ljubičastom prevlakom.

Plamenjača luka je jedna od najštetnijih bolesti

Plamenjača luka rasprostranjena je gde god se luk gaji. Prvi put je opisana u Engleskoj 1841. godine. Spada u najštetnije bolesti luka kod nas. Pojavljuje se svake godine u većem ili manjem stepenu, ali štete su uvijek značajne. Plamenjača luka prouzrokuje štete na luku na dva načina. Prvo, u toku vegetacije uništava lisnu masu što se direktno odražava na visinu prinosa. Drugo, čuvanjem u skladištu napadnutih glavica dolazi do njihovog propadanja u značajnoj meri. Na plamenjaču luka podjednako su osetljivi lukovi koji se proizvode i iz semena i iz arpadžika.

Plamenjača luka – simptomi i ciklus razvoja

Plamenjača luka u polju se prvo pojavljuje u vidu žarišta. Napadnute biljke na mestu zaraze imaju svetlozeleno lišće na kojem se kasnije pojavljuju sporonosni organi gljive što mestima zaraze daje sivkasto-ljubičast izgled. Na mestu zaraze list se lomi, zahvataju ga sekundarni paraziti i on vrlo brzo propada. Tako se biljke koje su napadnute plamenjačom jasno uočavaju jer, pored ostalih simptoma, izgledaju i vrlo niže. U povoljnim uslovima za razvoj patogena, a to je vlažno i prohladno vreme, bolest se vrlo brzo širi i za kratko vrijeme zahvati celi usev.

Peronospora destructor prezimi u zaraženim lukovicama kako gajenih tako i divljih lukova. Ako se zaražene glavice koriste za proizvodnju semena ili za sadnju, paraziti sa njih prelaze na lišće luka, sa lišća na kojem sporuliše, vetrom se širi dalje. Iz tog razloga se plamenjača u polju pojavljuje lokalno, a kasnije zahvata celi usev. Isto tako odbačene glavice iz skladišta su značajan izvor infekcije, ni na koji način ne ostavljati ih u blizini ili na parceli gdje se planira gajiti lu

Suzbijanje plamenjače luka

Obavezna mera je gajenje luka u plodoredu. Čak ne treba saditi ili sejati luk u blizini parcele gde je prethodne godine gajen luk. Kada se koristi arpadžik za proizvodnju luka, obavezno bi trebalo ispitati zdravstvenu ispravnost jer bi se moglo desiti da sa lukom istovremeno sadite i plamenjaču. Luk sejati ili saditi na parcelama koje su ocedite, provetrene i dobro osvetljene. Isto tako, pregust usev i usev prihranjen azotnim đubrivima više je podložan napadu plamenjače.

U slučaju da i pored svih primenjenih mera dođe do pojave bolesti, neophodna je hemijska zaštita, čim to vremenske prilike dozvole. U tu svrhu mogu da se koriste sredstva na bazi sljedećih aktivnih materija:

• mankozeba,
• hlorotalonila,
• kaptana, propineba,
• metalaksila,
• dimetomorfa itd.
• Ridomil gold  MZ 68 – WG 2,5 kg/ha -Akrobat  MZ WG 2- 2,5 kg/

Sa sredstvima za zaštitu obavezna je upotreba okvašivača radi boljeg prijanjanja i rasporeda fungicida po listu luka. Potrošnja vode kreće se od 400 do 600 l/ha.

Piše: Milan Koščica, dipl. ing., magazin Zemlja