Smonica – popraviti sa Ca i stajnjakom

Smonica je tip zemljišta koji treba popraviti. Jedan od čestih tipova zemljišta u Srbiji je smonica, tj. zemljište lošijeg kvaliteta. Zemljište je prirodna istorijska tekovina, najveće bogatstvo svakog društva. Obradivo zemljište je najveće prirodno bogatstvo jedne nacije. PLODNOST ZEMLJIŠTA je najvažnija osobina zemljišta, predstavlja potencijal zemljišta i zadovoljava potrebe biljaka za hranivima, elementima, vodom, dovoljnom količinom vazduha, toplinom i povoljnim fizičko – hemijskim osobinama za normalan rast i razvoj biljaka.

Zemljište je poludisperzni sistem izgrađeno iz čestica različitih dimenzija. Mehanički sastav zemljišta je kvantitativno sudelovanje čestica različitih veličina koje se grupišu u mehaničke frakcije s graničnim vrednostima njihovih dimenzija. Mehanički sastav zemljišta utiče na vodni, vazdušni i toplinski režim zemljišta a indirektno na hemijske i biološke osobine zemljišta. Na taj način uz hemijski sastav zemljišta, mehanički sastav zemljišta odlučujući je faktor provođenja bilo kakve biljne proizvodnje.

Poljoprivredno zemljište je javno i trajno dobro te je društvo obavezno da se stara o očuvanju zemljišta, njegove plodnosti i njegovom racionalnom iskorištavanju.

Tamo gde prevladava zemljište tipa smonicama, čije su karakteristike težak mehanički sastav s visokim sadržajem gline, je vrlo nepogodan za obradu i podložan isušivanju u sušnom delu godine ili zabarivanju u vlažnijem delu godine.

Zbog toga je preporuka da se putem primene podrivača produbi za vodu nepropusni ili vrlo sabijeni sloj zemljišta čime bi se popravio vodno vazdušni režim zemljišta kao i što bi se uticalo na poboljšanje fizičko-hemijskih osobina zemljišta. Usled dugogodišnjeg iskorištavanja zemljišta, primenom obrade koja je ili nedovoljno duboka ili često redukovana došlo je do sabijanja zemljišta i stvaranja vodonepropusnog sloja na vrlo maloj dubini. Zbog toga se u jako vlažnim uslovima na pomenutim parcelama često zadržava voda usled čega se javljaju štete na posejanim usevima u smislu propadanja istih ili nepovoljni hemijski procesi u tlu i brojne bolesti i štetočine na budućim usevima.

U sušnijem delu godine pak dolazi do vrlo brzog gubitka vlage, slabog razvoja korenovog sistema i bržeg slabljenja biljaka i njihovog propadanja. Čestom smenom samo dva useva, kukuruza i pšenice, javljaju se brojne biljne bolesti, a nekvalitetni procesi mineralizacije organskih ostataka i usled nedostatka organskog đubrenja dovode do smanjenja sadržaja humusa u tlu.

Smonica je zemljište slabog kvaliteta

Opšta karakteristika spomenutih tipova zemljišta je visoka kiselost odnosno niska pH vrednost. Zbog toga je veliki procenat ovog zemljišta potrebno popraviti pH reakcije otopine.

Povećan sadržaj vodonikovih jona i smanjenje baznih katjona često doprinosi povećanju prisutnosti topljivih oblika aluminijuma i mangana u zemljišnom rastvoru koji stvara blokadu biljnih asimilativa i ujedno OTROVNO deluju na samu biljku. Na taj način kiselost postaje ograničavajući faktor biljne proizvodnje, pa čak i onemogućuje proizvodnju pojedinih biljnih kultura.

Mnogi proizvođači su u prethodnom programu kalcifikacije uspeli popraviti pH vrednost zemljišta, međutim to je proces koji bi trebao da se nastavi na našim prostorima jer je često reakcija zemljišta ograničavajući faktor u proizvodnji brojnih ratarskih, povrtlarskih i voćarskih kultura. Veći deo proizvodnih površina je s nepovoljnom hemijskom reakcijom zemljišta pa ih treba uvrstiti u daljnji program kalcifikacije.

Prava kalcijumova đubriva dobijaju se uglavnom iz prirodnih ležišta (krečnjak, lapor, kreda dolomit itd), kao i otpad nekih industrija (saturacioni mulj, metalurške troske, pepeo).

Pored niske pH vrednosti spomenute tipova zemljišta, kao i najveći postotak proizvodnih površina na drugim tipovima zemljišta, karakteriše ih siromašnost sadržaja humusa i fosfora koji su bitni faktori plodnosti tla.

Pored KALCIZACIJE ovih zemljišta i popravke pH vrednosti istih, važne mere popravke bile bi humifikacija putem primene organskih djubriva ili ZELENIŠNOG djubriva. Na ovaj način bi se popravio udeo humusa i postigli bolji potencijali za rodnost ovih tipova zemljišta. Na najvećem postotku proizvodnih površina izostaje primena stajnjaka, a proizvodnja je zasnovana na primeni mineralnih djubriva. Primenom stajnjaka poboljšao bi se vodno-vazdušni režim zemljišta, popravila struktura, sadržaj humusa, i aktivirali mikrobiološki procesi u tlu. Najbolji rezultati u biljnoj proizvodnji mogu se očekivati kombinacijom primene stajnjaka i mineralnih djubriva.

PSSS NIŠ dr Saša Stanković