Najnovije vesti
Početna » Poljoprivreda » Stočarstvo » Stajnjak đubrivo stvara humus na njivi

Stajnjak đubrivo stvara humus na njivi

Stajnjak đubrivo vredi više od mineralnih đubriva. Procenjena dnevna proizvodnja stajnjaka – PO VRSTAMA I KATEGORIJAMA DOMAĆIH ŽIVOTINJA. Za stajnjak se obično kaže da je potpuno đubrivo, za razliku od veštačkih, koja su dopunska – nepotpuna. Fekalna animalna materija fiziološki je životinjski osnovni nusproizvod, koji u kruženju organske materije u prirodi od davnina služi za đubrenje ratarskih kultura. U probavnom traktu životinja, hranljive materije koje se ne usvoje u organizam izlučuju se fiziološki kao otpadne materije u obliku izlučevina fecesa i urina. Feces, urin sa ili bez prostirke zajedno sa tehničkom vodom koja se koristi za čišćenje objekata i vode za piće kao i ostalih otpadaka (ostataka hrane, prašine, dlake i dr.) čine sporedni proizvod u stočarstvu odnosno stajnjak.

Problemi u vezi sa stajnjakom pojavili su se primenom novih stočarskih tehnologija. Savremena tehnologija je u govedarstvu, svinjarstvu, živinarstvu i drugim granama uspela da velike populacije životinja koncentriše na malom prostoru. Time je uz poznate prednosti donela i brojne nedostatke, posebno one u vezi sa fekalnom materijom odnosno stajnjakom. To se pre svega odnosi na pravilno skladištenje, njegov tretman i upotrebu.

osoka u primeni

Stajnjak đubrivo – Velike količine stajnjaka iz intenzivnog stočarstva opterećuju okolinu zbog toga što se odlažu na malom prostoru i što njegova dispozicija zahteva dovoljno obradivih poljoprivrednih površina. Posebno je pitanje tečni stajnjak koji poznaje tehnologiju rešetkastog poda. U zavisnosti od načina držanja domaćih životinja, odnosno da li se one drže na prostirci ili ne, kao nusproizvod se javlja čvrsti stajnjak i osoka odnosno tečni stajnjak. Čvrsti stajnjak prestavlja mešavinu fecesa (izmeta), mokraće i prostirke dok se tečni stajnjak sastoji od fecesa, mokraće, upotrebljene teh. vode i vode koja se koristi za napajanje, ostataka hrane, dlake itd.. Sastav proizvedenog  stajnjaka zavisi od vrste životinja, vrste hraniva i načina ishrane, vrste prostirke koja se koristi kao i količine vode koja se rasipa ili koristi za pranje.

Procenjene dnevne količine fecesa i urina po vrstama i kategorijama domaćih životinja date su u tabelama 1, 2 i 3.

 Tabela 1. Procenjena dnevna proizvodnja fecesa i urina za goveda

Kategorija

Dnevna proizvodnja

Feces [kg]

Urin [kg]

Tele uzrasta do 6 meseci – 105 kg

5

3

Junice uzrasta od 1 god. – 250 kg

13

8

Junice uzrasta od 1 -2 god. – 440 kg

22

14

Junice uzrasta preko 2 god. – 550 kg

28

17

Krave u laktaciji – 650 kg

34

21

Zasušene krave

26

16

Bikovi

19

11

 

Tabela 2. Procenjena dnevna proizvodnja fecesa i urina za svinje

Kategorija

Telesna težina
[kg]

Dnevna proizvodnja

Feces [kg]

Urin [kg]

Prase u odgoju

14

0,40

0,90

Svinje u pred-tovu

30

0,70

1,80

Svinje u tovu

75

1,60

2,10

Svinje na kraju tova

120

2,00

2,50

Suprasne naz. i krmače

180

2,40

6,40

Krmače u laktaciji

180

4,50

9,90

Nerasti

200

3,00

6,50

Tabela 3. Procenjena dnevna proizvodnja fecesa i urina za živinu

Kategorije životinja

Telesna težina
[kg]

Dnevna proizvodnjaIzmet [kg]

Nosilja

1,80

0,180

Brojler

0,90

0,054

Ćurka

9,00

0,301

Čvrsti stajnjak

Čvrsti stajnjak predstavlja mešavinu fecesa (izmeta), mokraće, prostirke, manje količine vode koja se prosipa prilikom napajanja, ostataka hrane, dlake i dr.

Godišnja količina stajnjaka zavisi od vrste domaćih životinja, telesne mase i količine upotrebljene prostirke. Tako goveče od 500 kg ostavlja oko 15 tona svežeg odnosno 11 tona zrelog stajnjaka dok konj iste težine oko 10 t svežeg i 8 t zrelog stajnjaka. Manje životinje proizvode proporcionalno manje količine stajnjaka i ovca (45 kg) oko 0,9 t svežeg ili 0,7 t zrelog, svinja (100 kg) 2,7 t svežeg odnosno 2,2 t zrelog stajnjaka. Čvrsti stajnjak bogat slamom može se slagati na gomilu visine do 3 m. Tokom perioda lagerovanja stajnjaka na betonskim skladištima pod uticajem atmosferskih padavina dolazi do ceđenja vode bogate nutrijentima i ta voda se naziva osoka.

Procena dnevne proizvodnje svežeg čvrstog stajnjaka

 Očekivana količina čvrstog stajnjaka izračunava se na osnovu formule:

 OČEKIVANA KOLIČINA STAJNJAKA (kg) = (K/2 + P) x 4

gde je:

 K – suva materija hrane (kg)
 P – količina prostirke (kg)

U oksidacijskim uslovima krajnji produkti su CO2 i H2O pa slabo zbijene gomile stajnjaka imaju velike gubitke na težini i azotu. U uslovima dobre zbijenosti stajnjak za tri meseca izgubi približno 30% težine i 25 % azota. Obično se smatra da je stajnjak nakon 3-4 meseca poluzreo, a nakon 6-8 meseci potpuno zreo.

dipl.ing. Zoran Kozlina

Pročitaj i ...

jersey telenje krava lečenje životinja genomska selekcija

Genomska selekcija u stočarstvu je stigla u Srbiju

Genomska selekcija je korišćenje genetičkih informacija od životinje za što raniji i bolji opis njene priplodne vrednosti i naslednih anomalija.

Leave a Reply